Een paar jaar geleden ontving Chimamanda Ngozi Adichie een brief van een goede vriendin waarin deze haar vroeg hoe ze haar dochtertje tot feministe kon opvoeden. Lieve Ijeawele is Adichie’s antwoord in de vorm van vijftien voorstellen.

Haar suggesties zijn vaak recht door zee, wrang, geestig, diepzinnig en opmerkzaam en kunnen helpen een dochter op te laten groeien tot een sterke, onafhankelijke vrouw. Of het nu gaat om het voorstel om haar ook een speelgoedhelikopter te geven en niet alleen een pop, om open gesprekken te voeren over kleding, of om de mythe te ontkrachten dat vrouwen alleen gemaakt zijn om het eten op tafel te zetten, Lieve Ijeawele gaat recht naar het hart van het seksuele debat in de eenentwintigste eeuw. Het is een belangwekkend betoog over wat het werkelijk betekent om vandaag de dag een vrouw te zijn.

‘Adichie brengt het feminisme vanuit een positie die het voordeel van de naïviteit heeft – feminisme zou een westers verschijnsel zijn – en ze doet dat heel geraffineerd, ironisch en ernstig tegelijkertijd.’ – De Groene Amsterdammer

Voorwoord

Toen mij enkele jaren geleden door een van mijn vriendinnen uit mijn kindertijd – die was uitgegroeid tot een schitterende, sterke, aardige vrouw – werd gevraagd haar te zeggen hoe ze haar meisjesbaby tot feministe moest opvoeden, was mijn eerste ingeving dat ik dat niet wist.
Het voelde als een te grote opdracht.
Maar ik had in het openbaar over feminisme gesproken en misschien dacht ze daarom dat ik alles van het onderwerp afwist. Ook had ik door de jaren heen voor veel baby’s van goede vrienden meehelpen zorgen; ik had als oppas gewerkt en meegeholpen bij de opvoeding van neefjes en nichtjes. Ik had veel toegekeken en geluisterd, en ik had nog meer nagedacht.
In antwoord op het verzoek van mijn vriendin besloot ik haar een brief te schrijven die, naar ik hoopte, oprecht en praktisch zou zijn en waarin ik tegelijk als het ware mijn feministisch gedachtegoed in kaart zou brengen. Dit boek is een versie van die brief, met enkele details die zijn veranderd.
Nu ik zelf ook moeder ben van een verrukkelijke meisjesbaby, besef ik hoe gemakkelijk je advies geeft over opvoeden als je niet zelf voor die enorme complexe werkelijkheid staat.
Maar ik denk dat het een morele noodzaak is om openhartig te praten over het verschillend opvoeden van kinderen, over de poging een eerlijkere wereld voor vrouwen en mannen te creëren.
Mijn vriendin stuurde me als antwoord dat ze zou ‘proberen’ mijn voorstellen op te volgen.
En nu ik deze als moeder herlees, ben ik vastbesloten dat ook te proberen.

Lieve IJewele,
Wat een schatje. En wat een mooie namen: Chizalum Adoara. Wat is ze mooi. Pas een week oud en nu al kijkt ze nieuwsgierig de wereld in. Je hebt iets schitterends volbracht, je hebt een menselijk wezen op de wereld gezet. ‘Gefeliciteerd’ voelt te mager.
Ik moest huilen van je brief. Je weet hoe belachelijk sentimenteel ik soms kan zijn. Weet alsjeblieft dat ik je zorg – hoe haar op te voeden tot feministe? – heel ernstig neem. En ik begrijp wat je bedoelt met dat je niet altijd weet hoe als feministe op situaties te reageren. Voor mij is feminisme altijd contextgebonden; ik beschik niet over een regel waar niet aan te tornen valt; waar ik het meeste aan heb zijn mijn twee ‘feministische instrumenten’ en om te beginnen wil ik die met je delen.

Voor mij is feminisme altijd contextgebonden; ik beschik niet over een regel waar niet aan te tornen valt; waar ik het meeste aan heb zijn mijn twee 'feministische instrumenten' en om te beginnen wil ik die met je delen.

Het eerste is je premisse, het vaste, onbuigzame geloof vanwaaruit je begint. Wat is jouw premisse? Jouw feministische premisse moet zijn: ik tel mee. Ik tel evenveel mee. Niet ‘mits’. Niet ‘zo lang’. Ik tel evenwel mee. Punt.
Het tweede instrument is een vraag: kun je x omkeren en toch hetzelfde resultaat krijgen?
Bijvoorbeeld: volgens veel mensen dient weggaan de feministische reactie van een vrouw te zijn op de ontrouw van haar echtgenoot. Maar ik denk dat blijven ook een feministische keuze kan zijn, afhankelijk van de context. Als Chudi met een andere vrouw naar bed gaat en jij hem vergeeft, zou hetzelfde dan gelden als jij met een andere man naar bed ging? Als het antwoord ja is, dan kan jouw keuze hem te vergeven een feministische keuze zijn, omdat zij niet is ingegeven door genderongelijkheid. Helaas is in de meeste huwelijken het antwoord op die vraag nee en zal het antwoord op gender gebaseerd zijn – dat absurde idee van ‘een man is nu eenmaal een man’, hetgeen inhoudt dat voor mannen een veel minder hoge standaard wordt gehanteerd.
Ik heb enkele voorstellen betreffende Chizalums opvoeding. Maar vergeet niet dat je misschien alle dingen uitvoert die ik voorstel en zij toch anders zal blijken te zijn dat wat jij hoopte, want zo gaat het nu eenmaal soms in het leven. Van belang is dat je het probeert. En vertrouw altijd, boven alles, op je instinct, omdat liefde voor je kind je zal leiden.
Dit zijn mijn voorstellen.

Lees méér van Standaard Uitgeverij