Waarom is het belangrijk mijn tiener de kans te geven risico’s aan te gaan?
Hoe draagt de voetbalcoach bij aan de opvoeding van mijn kind?
Is het wel goed dat mijn tiener zo lang slaapt?

De meeste ouders doen zo hun best om ze te begrijpen en toch blijven tieners vaak een groot raadsel. Waarom is dat?

Klinische neuropsycholoog en neurowetenschapper Jelle Jolles onderzocht het. De antwoorden, theorie over het brein en praktijkoefeningen bundelde hij in Het tienerbrein, een gebruiksvriendelijk boek voor ouders, leerkrachten en sportcoaches. Jolles roept op tot steun, sturing en inspiratie!

Tiener / adolescent / puber

Allereerst is het belangrijk de verschillende termen te begrijpen: het woord ‘tiener’ slaat bijvoorbeeld op de periode van 10 tot 19 jaar en is een vrij neutraal woord. ‘Adolescent’ is al iets gekleurder en drukt uit dat de jongere nog in ontwikkeling is. Als men het heeft over de ‘puberteit’ gaat het vaak alleen om geslachtelijke en lichamelijke ontwikkeling. Daarnaast wordt ‘puber’ vaak in een negatieve context gebruikt en kan daardoor denigrerend overkomen.

 Problemen met tieners zijn van alle tijden

Al in de grijze oudheid hadden volwassenen moeite luie, rebellerende tieners te begrijpen… Deze frustraties willen we je niet onthouden:

  • ‘De jeugd is zo verdorven, zo bandeloos, dat we de hoop moeten opgeven dat het ooit nog goed komt met ons.’ – Kleitablet Nationale Bibliotheek Bagdad (ca. 2000 v.Chr.)
  • ‘Een kleine jongen van dertien pleegt nu meer bedrog, meer kwalijke praktijken dan tien robuuste kerels in de tijd van onze ouders. Zo ook meisjes… wat is de oorzaak daarvan? De kinderen zijn nu vroegtijdig rijp.’ – N. Borbonius (1503-1550)
Impulsiviteit

Hoe komt het toch dat tieners vaak zo impulsief zijn? Volgens Jolles heeft dit alles te maken met de meningen en belevenissen van de personen die belangrijk voor ze zijn: de peergroup, hun leeftijdsgenoten. Dát is de basis voor hun nieuwsgierigheid en daarmee ook de oorzaak van hun impulsiviteit en soms nog ongeremde gedrag (‘Nee hoor pap, dat is niet gevaarlijk’). De tiener moet de ervaringen nog opdoen die hem of haar helpen om de impulsen te beteugelen en om rationelere, verstandigere keuzes te maken.

Hersenrijping

Er wordt vaak gedacht dat de hersenen van tieners kleiner zijn dan die van volwassenen. Maar eigenlijk zijn ze juist gróter. Karakteristiek voor de hersenontwikkeling bij jongeren is dat de omvang van de hersenen toeneemt tot ongeveer twaalf jaar. Nadien krimpt de hersenschors (of ook wel “de grijze stof” in je hersenen) met zo’n 1 procent per jaar! Maar wees niet getreurd: dit fenomeen heeft te maken met de verbindingsbanen tussen de hersencentra die toenemen, waardoor de hersenen sneller en met minder massa kunnen functioneren.

Meer geheimen van het tienerbrein ontdek je in Het tienerbrein. Veel leesplezier!

Lees méér van Standaard Uitgeverij