nieuws

Geen discussies meer aan de kersttafel: bier of wijn? Nooit meer kiezen

Welke drank – bier of wijn – past bij welk gerecht? Vlaanderens bekendste wijnjournalist Alain Bloeykens en de al even befaamde biersommelier Luc De Raedemaeker kruisen de degens in Bier of wijn – nooit meer kiezen. Want: hoe beter de keuze, hoe beter het leven. Heb jij elk jaar een hevige discussie aan de kersttafel? Wij bieden je graag de juiste argumenten!

Beste Alain,

In al je wijnenthousiasme ben je waarschijnlijk uit het oog verloren dat België het ultieme bierland is. Na water en thee is bier bovendien de meest gedronken drank ter wereld. En ons landje aan de Noordzee is daarvan het schuimende en bruisende middelpunt.

We hebben dus een reputatie hoog te houden. Tot in de verste uithoeken van de zes continenten worden naam en faam van het Belgische bier geprezen. Bierliefhebbers beschouwen België als het bierparadijs bij uitstek. Vraag argeloze toeristen naar typische kenmerken van België en ze zingen uitgebreid de lof van Brugge, onze chocolade, de Rode Duivels én ons bier. Maar bestaat Belgisch bier wel? Mag België zich het label ‘‘s werelds beste bierland’ toe-eigenen? Het antwoord is tweemaal ja en tweemaal nee, met een voorzichtige nadruk op ja. Om de Belgische biercultuur te begrijpen moeten we verschillende geografische, historische, religieuze, politieke en wettelijke aspecten in kaart brengen.

België behoort tot de zogenaamde biergordel, een brede strook die Europa van oost naar west doorkruist. Ons landje beschikt over de nodige grondstoffen (gerst, hop) om bier te produceren en sommige streken zijn bekend om hun uitstekende waterkwaliteit. De bronnen in het Waalse stadje Spa zijn wereldberoemd. Spa is een generiek begrip in de wereld van mineraalwater en wellnesscenters.

Gedurende onze geschiedenis zijn we constant bezet geweest door vreemde naties: Romeinen, Franken, Fransen, Spanjaarden, Oostenrijkers, Duitsers… ja, zelfs ‘Hollanders’ hebben het voor het zeggen gehad in onze gewesten.

Onze reactie was tweezijdig. We namen de goede dingen over en integreerden deze invloeden in onze (bier)cultuur. Anderzijds bleven we koppig vasthouden aan onze (bier)tradities om onze eigenheid te bewaren. Sommige geschiedschrijvers zien bierdrinken als een vorm van verzet. Zo ver willen we echter niet gaan.

Zes van de tien trappistenbrouwerijen – Achel, Chimay, Orval, Rochefort, Westmalle en Westvleteren – bevinden zich op Belgisch grondgebied. Dat is geen toeval. Het katholieke België is eeuwenlang een veilig toevluchtsoord geweest voor de vele religieuzen die hun leven riskeerden in hun thuisland. Onze noorder- (Nederland) en oosterburen (Duitsland) hebben het protestantisme omarmd. In het woelige Frankrijk was de Kerk vaak de gebeten hond; vaak vonden de monniken een tweede thuis in onze contreien. En aangezien de volksdrank bier was, legden de nieuwkomers zich toe op het brouwambacht. Tot ons groot jolijt.

Wist je trouwens dat ook de twee Nederlandse trappistenbrouwerijen zich op een steenworp van de landsgrens bevinden? En zoals wel vaker gebeurt, speelt ook de politiek een rol. Elk dorp die naam waardig telde op zijn minst twee brouwerijen: een van katholieke signatuur en een van liberale of socialistische signatuur. Trakteren op pintjes bleek een krachtig wapen in de verkiezingsstrijd. In veel gevallen was de brouwer ook de burgervader. Een goede traditie als je het mij vraagt: vers, hoppig bier in plaats van politieke boodschappen die de verzuring in de hand werken.

Kleuren, geuren, smaken: we kunnen bogen op een enorm bieraanbod gebaseerd op alle hierboven vermelde elementen. De kwaliteit van Belgisch bier komt tot stand door het savoir-faire, de passie en de nooit aflatende creativiteit van onze brouwers.

Van de politiek naar overheidsingrijpen is meestal slechts een kleine stap. De wet-Vandervelde uit 1919 verbood het schenken van sterkedrank in cafés. De situatie was schrijnend, de arbeiders werden na een lange werkweek uitbetaald in de lokale kroeg, die natuurlijk eigendom van de patroon was. Moe gewerkte mannen met geld in hun zakken die samen met hun maten in de kroeg zaten, zorgden voor een explosieve cocktail. Gevolg: dronken mannen die blut huiswaarts keerden, moeder de vrouw een paar flinke tikken verkochten en het gezin in de ellende stortten. De wet moest de toestand aanpakken en het alcoholisme onder de verpauperde bevolking tegengaan.

De brouwers zagen hun kans schoon en brachten bieren met een hoger alcoholvolume op de markt. Enkele grote klassiekers (Duvel, Westmalle Tripel, Bush van Dubuisson) zagen in die periode het levenslicht. De wet-Vandervelde bleek een slag in het water maar we danken een paar uitstekende bieren aan dit overheidsingrijpen. In vergelijking met hun Duitse en Engelse collega’s waren onze brouwers relatief vrij. Duitse brouwers zaten gevangen in het keurslijf van het Reinheitsgebot (enkel hop, water, mout en gist mochten gebruikt worden). Dat gebod werd pas gedeeltelijk afgeschaft in 1987 onder druk van de EU. Engelse brouwers zuchtten onder het juk van hoge accijnzen op alcohol. Eerste minister Gladstone baseerde vanaf 1880 de accijnzen op de sterkte van het bier in plaats van de taks op mout. Het gevolg: laag alcoholische bieren hebben de overhand in Engeland.

Neem al deze elementen bij elkaar en de basis is gelegd voor een b(l)oeiend bierlandschap. Kleuren, geuren, smaken: we kunnen bogen op een enorm bieraanbod gebaseerd op alle hierboven vermelde elementen. De kwaliteit van Belgisch bier komt tot stand door het savoir-faire, de passie en de nooit aflatende creativiteit van onze brouwers.

Kortom, beste Alain, koning Bier regeert in België.

Luc

Beste Luc,

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: België is inderdaad een bierland, maar het is net zo goed een wijnland. En wat meer is, dat zijn absoluut geen vijanden, ze zijn complementair want ze vullen elkaar perfect aan. Wat denk je dat het best smaakt na een
proeverij van een paar tientallen wijnen? Een frisse pint uiteraard! Over die pint gesproken: België mag dan wel trots zijn op zijn bier, toch gaat het de consumptie niet echt voor de wind. Die is al jaren in sterk verval, de speciaalbieren uitgezonderd. Het pilsbier daarentegen… Een imagoprobleem, beste Luc, of is er meer aan de hand? Wordt de Belg biermoe?

Ik begrijp dat jullie bierfanaten dan ook met argusogen – of beter met een jaloerse blik – naar het wijnverbruik in ons land kijken. Met dertig liter per hoofd per jaar – weliswaar afhankelijk van welke bron je consulteert – staan we al jaren in de top drie van grootste wijndrinkers. Toegegeven, de afgelopen twee jaar noteerden we voor het eerst een stagnatie, lees: zelfs anderhalf procent verlies. Geen ramp, want daartegenover staat dat we dieper in de portemonnee tasten voor ons dagelijkse flesje wijn. Of anders gesteld: we drinken een tikkeltje minder maar wél beter. De cijfers spreken voor zich. Qua omzet is de wijnmarkt vandaag even groot als de hele cosmeticamarkt en zelfs twee keer zo groot als de cd-/platenmarkt.

En dan is er nog het aanbod. Gewoonweg gigantisch. Zowel in het schap van de supermarkt als in de particuliere wijnhandel. Duizenden flessen afkomstig uit 35 landen. Niemand doet het beter! Uiteraard zijn er de grote klassiekers als Frankrijk, Italië en Spanje. Maar ook de andere Europese landen hebben al lang hun plaatsje in het rek opgeëist. En wat te denken van wereldwijn? Chili en Zuid-Afrika zijn de grote trekpleisters, maar je vindt ook minder bekende goden als Uruguay, Brazilië, Mexico en zelfs Canada. En vergeten we vooral niet de voormalige Oostbloklanden, het grootste wijnland in wording China en de producenten uit het Nabije Oosten.

Ja, Luc, zelfs een land als Libanon kent voor ons geen geheimen meer. En er staat ook al Syrische wijn in het schap! Wat een verschil als je pakweg een Auchan in Frankrijk binnenstapt.

En dan mag ik vooral ook de wijn van ‘bij ons’ niet vergeten: een verdubbeling van het aantal wijngaarden in nauwelijks tien jaar tijd en uitstekende wijnen die – eindelijk – ook au sérieux genomen worden. Meer zelfs, op het vlak van witte en mousserende wijnen hoeft geen enkel ander wijnland ons nog les te geven.

Hoe is dat immense aanbod te verklaren? Omdat we prat mogen gaan op onze status. België wordt door producenten wereldwijd beschouwd als dé testmarkt voor de Noord-Europese wijnafzet. Of anders gesteld: lukt het bij ons niet, dan zal het wel nergens lukken. Omdat we heel open-minded zijn, vooral de Vlamingen. Niet zweren bij klassiek Frans, maar alles wel eens willen proberen. Bovendien worden we beschouwd als rasechte kenners en – een niet onbelangrijk detail – betalen we er graag de juiste prijs voor. En dat is ook de distributeurs niet ontgaan. Wist je dat België – naast de groothandels – ook nog eens meer dan duizend wijnhandelaars telt? Wat een luxe! En niet zelden zijn ze gespecialiseerd in een of ander land of een regio. Tot zelfs heuse rariteiten die je niet in het supermarktsegment vindt. Waar je ook woont of vertoeft, vandaag de dag kun je op elk moment een lekker flesje wijn aanschaffen.

Kortom, het gaat de wijnwereld voor de wind, maar tegelijkertijd zijn er nog flink wat uitdagingen. De gekke bokkensprongen van het klimaat bijvoorbeeld. Late voorjaarsvorst die het volume gevoelig reduceert, met prijsstijgingen tot gevolg. Of de almaar hogere temperaturen die verantwoordelijk zijn voor heuse alcoholbommen die elegantie en frisheid ontberen. Of de nauwelijks bij te houden nieuwe technieken die gebruikt worden tijdens het wijn maken. Die zorgen weliswaar voor puntgave en foutloze wijnen, maar ook niet zelden voor afgevlakte standaardwijn, zonder ziel en spankracht. Toegegeven, dat zijn problemen waar bier minder mee te maken krijgt.

Of denk je dat het puur toeval is dat pakweg de Crottin de Chavignol, die heerlijke geitenkaas, in dezelfde regio als Sancerre (Loire) gemaakt wordt? Dat aan het Bassin van Arcachon de oesters steevast verorberd worden met een glas friszurige sauvignon blanc? Of dat in de Jura bij een lekkere oude Comtékaas niks heerlijker smaakt dan een glas Vin Jaune?

Tot slot moet mij ook nog iets van het hart, Luc. Wanneer stoppen sommige bierproducenten nu eindelijk eens met het na-apen van wijn? Packaging die soms niets meer is dan een – vaak slechte – kopie van een klassieke wijnfles. Bieren die je serveert in bredewijnglazen of mousserende bieren in een typisch champagneglas. En dan hebben we het nog niet eens over die bierkoelers die als twee druppels water lijken op de klassieke ijsemmer. Op zich is daar niks mis mee, maar kunnen jullie niet wat origineler uit de hoek komen? Of denken jullie op die manier de consumptie aan te zwengelen? Verkeerde aanpak, als je het mij vraagt.

Rest er nog dit boek. Bier of wijn bij de klassiekers uit onze Belgische keuken? We gaan dus voor beide, maar geloof me, wijn heeft toch nog altijd nét dat tikkeltje meer. Omdat eten en wijn voor elkaar geboren zijn. Blader even door de rijke geschiedenis van de wijn en stel je de vraag waarom wijn ooit is ‘uitgevonden’. Het antwoord is altijd eensluidend: om bij de maaltijd te drinken! Of denk je dat het puur toeval is dat pakweg de Crottin de Chavignol, die heerlijke geitenkaas, in dezelfde regio als Sancerre (Loire) gemaakt wordt? Dat aan het Bassin van Arcachon de oesters steevast verorberd worden met een glas friszurige sauvignon blanc? Of dat in de Jura bij een lekkere oude Comtékaas niks heerlijker smaakt dan een glas Vin Jaune?

Geloof me, beste Luc, die cultuur – een goed glas wijn bij de maaltijd – zit in onze genen ingebakken. Dat is nou eenmaal zo.

Sans rancunes!

Alain

Luc De Raedemaeker en Alain Bloeykens bieden in dit boek een overzicht van de beste bieren en wijnsoorten om te drinken bij 25 klassiekers uit de Vlaamse keuken. Zowel hartige als zoete gerechten komen aan bod, met bij ieder recept de perfecte bier- én wijnsuggestie zodat de lezer altijd de juiste keuze maakt. Balletjes in tomatensaus, stoemp van zuurkool met worst, paling in ‘t groen, mosselen met frieten, witte en zwarte pensen met krieken? Zelfs bij diverse charcuterie, óf een stuk chocolade weet je voortaan wat te drinken: of je nu zin hebt in bier, of in wijn.

Foodpairing is hot, foodpairing is trendy: het boek geeft ook nog de belangrijkste tips mee om zelf de ideale combinaties te vinden. Wat je vooral nodig hebt is een portie gezond verstand en de durf om te experimenteren.

Op de hoogte

Ontvang het laatste nieuws via onze nieuwsbrief