‘Er is niets wijzer dan inzetten op de dwaasheid van de mens.’ Het is slechts een van de slagzinnen van spindokter Vadim Baronov, die vanaf de jaren negentig zijn strategie voor een ‘nieuw’ Rusland uitbouwde. Daarmee wou hij het Kremlin, na het bewind van Boris Jeltsin, een andere koers laten varen. Dat bewind had immers niet alleen de val van het communisme en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie met zich meegebracht, maar ook een machtsapparaat van casinokapitalisme. De man die voor die nieuwe wind zou zorgen: Vladimir Poetin.
Vadim Baronov kwam uit de theater- en televisiewereld en beschouwde macht dan ook als een vorm van artistieke expressie. Hij introduceerde sleutelbegrippen in de Kremlin-ideologie als ‘soevereine democratie’ en de ‘verticale machtsstructuur’ en hij maakte van Poetin een nieuwe ‘tsaar’. 
Baronov is weliswaar het fictieve hoofdpersonage uit de roman De Kremlinfluisteraar van de Italiaans/Franse auteur Giuliano Da Empoli, maar werd gebaseerd op de werkelijke raadgever van Poetin, Vladislav Sourkov, die ook wel eens ‘de dichter onder de wolven’ werd genoemd. 

De roman De Kremlinfluisteraar won diverse prestigieuze literaire prijzen en werd in 2025 verfilmd, met Jude Law als Poetin.
En de Franse stripauteur Luc Jacamon zorgde voor een ware tour de force met een spannende en visueel prachtige stripadaptatie.
‘Hoe ging hij te werk?’ vroegen we ons af, en we stelden ook die vraag aan Jacamon zelf. 

Een grote eer

Wat trok je aan in de roman van Giuliano Da Empoli? 

Luc Jacamon: Ik had er persoonlijk niet aan gedacht om zijn roman te bewerken, hoewel ik het boek natuurlijk wel had gelezen en het fascinerend vond. Da Empoli’s subtiele benadering van de machtsmechanismen sprak me enorm aan. Het is een roman die heel succesvol is geweest, en Da Empoli en zijn uitgever Gallimard, overwogen een stripadaptatie. Giuliano Da Empoli verleende mij een grote eer om de opdracht aan mij toe te vertrouwen. Het feit dat de roman voor een groot deel een haast documentair karakter heeft, deed me wel nadenken over hoe je zo’n roman tot een strip kan bewerken, wat niet evident is. Maar ik heb geen moment geaarzeld om het project aan te nemen. Die uitdaging moest ik aangaan. 

Dit is niet je eerste stipbewerking van een roman. Ging je nu anders te werk? 

Mijn eerste bewerking was de roman The Religion van Tim Willocks. Die verliep heel anders, omdat het over een samenwerking ging met Benjamin Legrand, die het scenario schreef, en ik alleen het tekenwerk verzorgde. Voor de adaptatie van De Kremlinfluisteraar deed ik alles, van het scenario tot het tekenwerk. Een primeur voor mij, en een erg leuke ervaring. Het is heel prettig om controle te hebben over alle creatieve aspecten van een strip, zelfs als het om een bewerking gaat. Als je tegelijkertijd schrijft en tekent, voelt het echt aan alsof je twee armen hebt in plaats van één. 

Siberië

Wat was de rol van Giuliano en Théa Da Empoli bij het ontstaan van het album? 

We hebben elkaar in het begin ontmoet om te bespreken op welke manier we zouden kunnen samenwerken. De beste aanpak om te werk te gaan leek ons om mij in eerste instantie de leiding te laten nemen, en hun een compleet storyboard voor te leggen. Théa fungeerde als de schakel tussen Casterman en Giuliano om ervoor te zorgen dat het originele werk gerespecteerd werd. Hun verwachtingen leken te zijn ingelost, want op een kleine toevoeging na werd het storyboard vrij snel goedgekeurd. 

Hoe heb je je gedocumenteerd? 

Heel makkelijk. Er is geen gebrek aan beeldmateriaal over deze periode in de Russische geschiedenis. Aan de andere kant wou ik het verhaal zoveel mogelijk laten ademen door natuurlandschappen te tekenen, met name in Siberië. Die boden meer vrijheid dan de meer stedelijke omgevingen van Moskou. 

De gangen van het Kremlin 

Het bewerken van een roman is nooit gemakkelijk vanwege de enorme hoeveelheid tekst. Hoe is het je gelukt om de kracht van de beelden over te brengen? 

Naar mijn mening heb je een goed gevoel voor synthese nodig en moet je proberen niet in de valkuil van simpelweg kopiëren en plakken te trappen. Bij het bewerken van een roman moet je een balans vinden tussen respect en toe-eigening. De moeilijkheid zat hem hier niet zozeer in de hoeveelheid tekst, maar in het documentaire aspect. Ik kon de historische feiten die in de roman werden opgenomen natuurlijk niet negeren. Dus moest ik er veel gebeurtenissen in verwerken, maar er tegelijk voor zorgen dat het verhaal visueel de ruimte kreeg om te ademen.

Angstaanjagend

Je hebt je lange tijd verdiept in de recente Russische geschiedenis. Heeft dat je kijk op het land veranderd? 

Als je de actualiteit en de intense media-aandacht voor Poetin regelmatig volgt, zijn de meeste feiten in de roman niet helemaal nieuw. Maar wat interessant is, is het perspectief van een Rus (Vadim) op al deze onderwerpen, en dat plaatst de zaken in een ander perspectief. Het verandert mijn mening niet volledig, maar het helpt me om op een subtielere manier de mechanismen te begrijpen die vandaag de dag nog steeds aan het werk zijn. 

En is je mening over iemand als Poetin gewijzigd? 

Niet echt, want we hebben te maken met iemand die de afgelopen jaren duidelijk zijn kaarten op tafel heeft gelegd, en bij wie er uiteindelijk geen echte verrassingen meer zijn. Dat maakt hem ook zo angstaanjagend: die consistentie en die obsessie in het bereiken van zijn doelen, wat de menselijke kosten ook mogen zijn…