nieuws

Passa Porta Festival 2019

De zevende editie van het Passa Porta Festival vindt dit jaar plaats. Van 28 tot en met 31 maart verzamelt een honderdtal auteurs en kunstenaars zich in Brussel voor tal van auteursgesprekken, debatten, voorleesmomenten en ontmoetingen. Via meer dan 100 ontmoetingen ontdekt het festivalpubliek toonaangevende boeken, ideeën en verhalen in uiteenlopende vormen, van klassiek tot ludiek, op een tiental locaties in de Brusselse binnenstad (Passa Porta, Beursschouwburg, KVS, Espace Magh, la Bellone enz.).

Ben je benieuwd welke auteurs van Standaard Uitgeverij aanwezig zijn? We stellen het programma met onze auteurs graag aan je voor:

Vrijdag 29 maart

Jonathan Coe & Ali Smith – Een literair concert aan de vooravond van de Brexit (20:00 – Bozar)

Op vrijdag 29 maart 2019, klokslag middernacht, treedt Brexit in voege. In Brussel, het hart van Europa, mag het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie niet onopgemerkt voorbijgaan. Met een hoogst uniek literair concert brengen we de eeuwenoude artistieke banden tussen de Britse eilanden en het Europese vasteland onder de aandacht. De Britse topauteurs Ali Smith en Jonathan Coe lezen voor uit hun Brexitromans. Sulaiman Addonia, Britse schrijver met Eritrese roots en woonplaats Brussel, voegt er een nieuw kort verhaal aan toe.

Literair concert aan de vooravond van Brexit
Kunstenaars aan beide zijden van het Kanaal hebben elkaar steeds beïnvloed en verrijkt. Met een literair concert onderstrepen we wat ons verbindt. In woord en muziek leggen Britse topmuzikanten en -schrijvers de nadruk op de eeuwenoude culturele banden tussen het Verenigd Koninkrijk en het Europese vasteland.

Literaire reuzen Jonathan Coe en Ali Smith lezen voor uit hun Brexitromans. Sulaiman Addonia, Britse schrijver met Eritrese roots en woonplaats Brussel, voegt er een nieuw kort verhaal aan toe.

Daarnaast brengen het Aurora Orchestra en tenor Ian Bostridge onder meer Les Illuminations, een liedcyclus van Benjamin Britten op teksten van Arthur Rimbaud, en The Protecting Veil van John Taverner. Met de ‘Afscheidssymfonie’ van Joseph Haydn nemen we met een knipoog afscheid. Gordel je vast voor een bewogen avond tussen humor en reflectie.

Zaterdag 30 maart

Matthijs de Ridder, Joris van Casteren en Leen Huet  – Waargebeurd: tussen feit en fictie (17:00 – deBuren)

Storytelling verbindt de journalist met de romancier, de wetenschapper met de kunstenaar. Tenslotte, feiten krijgen maar betekenis wanneer een verhaal de punten met elkaar verbindt. Maar waar stopt de Wahrheit en waar begint de Dichtung? Matthijs de Ridder zoekt het uit met Joris van Casteren en Leen Huet.

Tussen feit en fictie
Het waargebeurde verhaal zit in de lift. Historische romans, films en series, in meer of mindere mate gestoffeerd met historische bronnen, zijn altijd in zwang geweest. En tegenwoordig heeft elke tv-zender ook wel zijn eigen ‘scripted reality’-programma, ‘mockumentary’ of docudrama. In de boekenwereld groeit daarnaast de laatste jaren de belangstelling voor goed geschreven en uitdagende literaire non-fictie, en veelzijdig genre met eigen wetten en mogelijkheden.

Het metier van de non-fictieschrijver
Hoe ga je als schrijver om met feit en fictie, met de verleiding van de verbeelding en de soms nog wonderbaarlijkere werkelijkheid? Hoeveel gaten mag en moet je als non-fictieschrijver naar eigen goeddunken opvullen om het plaatje te laten kloppen en het verhaal juist te kunnen vertellen? Allround letterenman Matthijs de Ridder schotelt zijn gasten de vragen voor.

Jean Paul van Bendegem en Andy Fierens (18:30 – Beursschouwburg)

Op weinig plekken hoor je meer dooddoeners dan op café. Maar in Café Cliché stimuleren ze net het gesprek. Wiskundige en wetenschapsfilosoof Jean Paul Van Bendegem gaat op zoek naar de diepere betekenis van 104 dooddoeners en legt zijn bevindingen voor aan het publiek, daarin bijgestaan door onze dichtende barman Andy Fierens.

Clichés zijn onzin, dat spreekt vanzelf…
Wie op zoek is naar de betere dooddoener kan altijd in een café terecht, voor toogpraat, een onuitputtelijke bron van clichés en het betere zeverwerk. Van ‘als we maar gezond zijn’ en ‘ik ben geen racist, maar’ tot ‘dit is te zot voor woorden’ en ‘ja maar, da’s toch logisch’. Ook al hebben we niets te zeggen en begrijpen we zelf maar half wát we zeggen, we gooien het er voor de zekerheid toch maar uit – zeker op café. Maar – cliché of niet – een dronkaard spreekt ook al eens de waarheid.

Op zoek naar de waarheid achter de dooddoener
Waarom bestaan er eigenlijk dooddoeners? Waar komen ze vandaan, en zijn ze werkelijk nietszeggend? Schijn bedriegt; dooddoeners zijn soms ook doordenkers. Wetenschapsfilosoof Jean Paul Van Bendegem schudt in ons café 104 dooddoeners uit zijn mouw en gaat op zoek naar de diepere betekenis ervan. In Café Cliché wakkeren de dooddoeners het gesprek juist aan!

Zondag 31 maart

Helena Janeczek en Milena Agus (10:30 – De Markten)

Hoog bezoek op het Passa Porta Festival! Met Milena Agus en Helena Janeczek, beiden winnaars van de prestigieuze Premio Strega, ontvangen we twee grandes dames van de Italiaanse literatuur. De twee prominente schrijfsters lezen voor uit hun werk en gaan in gesprek. De ontmoeting is meteen ook de aanleiding voor de lancering van de Nederlandse vertaling van Janeczeks bekroonde roman Het meisje met de Leica, het aangrijpende verhaal van oorlogsfotografe Gerda Taro, alias Robert Capa.

Snapshot van een uitzonderlijke vrouw
Helena Janeczek ontving in 2018 meer dan terecht de Premio Strega, de meest prestigieuze Italiaanse literatuurprijs, voor La ragazza con la Leica. Het meisje is Gerda Taro, de eerste oorlogsfotografe die stierf on the job en de sterke vrouw achter Endre Friedmann – aka Robert Capa, een alias waarachter zowel Friedman als Taro schuilgingen. Met Het meisje met de Leica schreef Janeczek een poëtische, historische roman over liefde, oorlog en fotografie. Naar aanleiding van deze ontmoeting verschijnt de Nederlandse vertaling van Janeczeks bekroonde roman bij De Bezige Bij.

Sardische Literaire Lente
Een nieuwe literaire wind waaide in de jaren 1980 over Sardinië. Een generatie schrijvers op het Italiaanse eiland sloeg een nieuwe thematische en stilistische weg in en boekte daar internationale succes mee. Milena Agus geldt als een van de belangrijke stemmen van deze Sardische Literaire Lente. Haar internationale doorbraakroman Mal di pietre, een intiem Italiaans familierelaas, sleepte een resem prijzen in de wacht en werd vertaald in vijf talen. De Franse verfilming Mal de pierres, met Marion Cottilard in de hoofdrol, dong mee naar de Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes in 2016.

Onno Blom en Willem Otterspeer (10:30 – Muntpunt)

Hoe lees je een leven? Hoe vat je het leven van een mens, zijn betrachtingen, beslommeringen en verwezenlijkingen samen in één boek? Kortom: hoe schrijf je een biografie? Journalist Mark Schaevers – toekomstig biograaf van Hugo Claus en auteur van Orgelman – gaat in gesprek met twee van de meest toonaangevende literaire biografen: Willem Otterspeer en Onno Blom.

De biografie, een heikel vehikel
Biografieën hebben een grote aantrekkingskracht: we willen begrijpen hoe de man of vrouw in kwestie tot zijn of haar uitzonderlijke prestaties gekomen is. Wie weet herkennen we er onszelf wel in… En en passant vernemen we misschien een pikant detail over het leven van de persoon die we denken te kennen.

Maar het medium van de biografie is verraderlijk: willen we niet al te gretig verbanden leggen die er niet zijn, grootse daden toeschrijven aan al even grootse oorzaken? De valkuilen voor de biograaf zijn legio. De grens tussen beschrijven en verheerlijken of verguizen is soms dun – waarom überhaupt een biografie schrijven? Kan en mag je op basis van iemands leven conclusies trekken over een samenleving in een bepaalde tijd? En hoe ver mag de biograaf gaan in zijn duik in het privéleven van zijn onderwerp?

Nederland biografieland
Onze noorderburen hebben een lange traditie van (wetenschappelijk) biografieschrijven. Willem Otterspeer en Onno Blom, twee van de meest vooraanstaande biografen van Nederland, lichten je in over de noden, deugden en nadelen van de moderne biografie, en vertellen over hun eigen ervaringen als biografen van Willem Frederik Hermans (Otterspeer) en Jan Wolkers (Blom).

Wim Helsen en Paolo Giordano (12:00 – Muntpunt)

Swami Bami is er niet bij, maar ook zonder hond doet Wim Helsen waar hij zo goed in is: de rake vragen stellen op het juiste moment. Aan vijf gasten vraagt hij om een korte tekst mee te brengen die voor hem of haar een bijzondere betekenis heeft. De keuze is vrij, van trouwbelofte tot begrafenislied, van gedicht of songtekst tot krantenstuk – als het onze gast maar raakt. Welke passages Paolo Giordano, Ilja Leonard Pfeijffer, Simone Atangana Bekono, Nino Haratischwili en Charlotte Van Den Broeck kiezen, ontdek je voor één keer live in plaats van op televisie!

Andrés Barba (12:00 – Beursschouwburg)

Heart of Darkness meets Lord of the Flies. Zo vatten we Republiek van licht nog het beste samen. De jongste roman van Andrés Barba is even spannend als poëtisch. Na talrijke prijzen, vertalingen en een boekverfilming betreedt de schrijver het wereldpodium van de literatuur.

Spaanse succesauteur
Andrés Barba is een van de beste jonge Spaanse schrijvers. Dat zeggen wí­j niet (nu ja, óók), maar Granta, hét literaire blad met een neus voor fictie van wereldformaat. Het zusje van Katia, Barba’s romandebuut, was al meteen goed voor prijsnominaties en een verfilming. Ook de twaalf boeken die sindsdien volgden, brachten steevast onderscheidingen en vertalingen.

Barba’s nieuwste roman, República luminosa (Republiek van Licht) leverde hem de Premio Herralde op. Vertalingen van het boek staan wereldwijd op stapel.

Over Republiek van licht
Uit het niets verschijnen 32 kinderen in San Cristóbal, een kleine stad in de tropen tussen de jungle en een rivier. Niemand weet wie deze kinderen zijn en ze spreken een onbegrijpelijke taal. Ze hebben honger, zijn gewelddadig en hebben een ontregelend effect op de bewoners van het stadje. Wanneer twee volwassenen worden neergestoken in een supermarkt, neemt de angst hand over hand toe.

Twintig jaar later schrijft een gemeentebeambte een verslag over de gebeurtenissen van toen, over hoe de bewoners gedwongen werden na te denken over chaos en orde, geweld en beschaving, en hoe ze uiteindelijk de terreur wisten te overleven.

Republiek van licht is een subtiele, spannende fabel over de tijd waarin wij leven, geschreven in een taal om duimen en vingers van af te likken.

David Vann (13:30 – KVS)

Familie, wapens, geweld, tragiek, kristalhelder proza – en ook wel vis. Ziedaar de ingrediënten van een typische David Vann-roman. Ook in zijn nieuwe boek Heilbot op de maan vinden we al deze ingrediënten in meer of mindere mate terug.

Duistere spiraal
Jim, een suïcidale man van middelbare leeftijd, is op weg van Alaska naar Californië. Zijn broer, die hem zal verzorgen en vastbesloten is hem niet uit het oog te verliezen, wacht hem daar op.

Rusteloos meandert Jim door zijn oude leven, op zoek naar betekenis in zijn relaties met zijn ouders en vrienden, zijn ex-vrouw en zijn kinderen. De sessies met zijn therapeut lopen steeds meer uit de hand, de connecties met de mensen rondom hem verbrokkelen. Jims gedachten stuwen hem voort, tragisch richting het onvermijdelijke.

Heilbot op de maan biedt een aangrijpende inkijk in de denk- en leefwereld van een man, volledig in de ban van de duistere logica van zijn depressie, wanhopig op zoek naar verlossing.

Paolo Giordano (13:30 – La Bellone)

De Italiaanse schrijver en fysicus Paolo Giordano veroverde tien jaar geleden zowat de hele lezende wereld met zijn eerste roman De eenzaamheid van de priemgetallen. Twee boeken en tien jaar later verrast hij iedereen met De hemel verslinden, een groots en intens verhaal over verbondenheid, liefde, ecologie, dood en idealisme

Tussen Noord en Zuid, tussen stad en platteland
Tijdens haar zomervakanties op het platteland van Puglia raakt de jonge Teresa uit Turijn, het hoofdpersonage van De hemel verslinden, bevriend met drie jongens die worden opgevoed door een diepgelovig echtpaar. Ze raakt in de ban van hun idealistische opvattingen over mens en natuur. Rond de jongeren ontspint zich een complex web van vriendschap en verlangens. In de twintig jaar die volgen worden ze ieder op hun manier volwassen. Tegenstrijdige visies op de wereld en conflicterende overtuigingen testen hun band tot het uiterste.

Coming-of-age in Italië
Met zijn jongste boek grijpt Giordano terug naar de thematiek van zijn succesvolle debuut De eenzaamheid van de priemgetallen, ditmaal in een epische, doortastende en onheilspellende roman. De hemel verslinden vertelt het verhaal van een groep opgroeiende Italiaanse jongeren op zoek naar zingeving en een nieuw ideologisch houvast, twijfelend tussen engagement en berusting, individualisme en gemeenschappelijkheid.

Koen Peeters, Lenny Peeters, Stéphane Lambert, Delphine Lecompte en Nicolas Ancion (16:30 – De Markten)

Vijf schrijvers lezen voor: ieder van hen schreef een nieuwe tekst over een denkbeeldige ontmoeting met een lezer – de lezer die ze zich wensen, de lezer die ze vrezen, of ‘gewoon’, een lezer die op een blauwe maandag hun pad heeft gekruist. Van wensdroom tot nachtmerrie.

Leve de lezer
‘Voor mij is een roman schrijven een spel met de lezer spelen. De voornaamste, de enige plicht van literatuur is om interessant te zijn. De rest doet er niet toe.’ Dixit de Britse schrijver David Szalay, die in oktober 2018 het seizoen van Passa Porta aftrapte.

Met die openingslezing zette Szalay de toon: de lezer staat dit seizoen centraal – omdat nieuwsgierige lezers ons vast publiek vormen, uiteraard, maar ook omdat literatuur en schrijven zoveel fascinerender worden als je de lezer mee in de vergelijking opneemt.

Schrijven en lezen, een twee-eenheid
Auteurs denken na over hun relatie tot de lezer; auteurs spreken tot hun lezers; auteurs zijn lezers. Daarom vroegen we aan vijf interessante Belgische auteurs om speciaal voor het Passa Porta Festival een tekst te schrijven over een fictieve ontmoeting met een lezer, een lezer zoals zij zich hem of haar voorstellen. Koen Peeters, Lenny Peeters, Stéphane Lambert, Delphine Lecompte en Nicolas Ancion gingen de uitdaging aan en lezen het resultaat van hun schrijfwerk voor. Na afloop krijg je de teksten mee naar huis!

Jonathan Coe (16:30 – KVS)

In Middle England, de eerste grote Brexitroman, nu vertaald als Klein Engeland, toont sterauteur Jonathan Coe een land in crisis, bevolkt door de vertrouwde personages uit The Rotters’ Club en The Closed Circle. Hij fileert het sentiment rond Brexit haarscherp en met typische Britse stiff upper lip-humor. Journaliste en schrijfster Annelies Beck gaat met Coe in gesprek.

Brexit gefileerd
Een koppel gaat op huwelijkstherapie. Waarom ze zo kwaad zijn dat de ander niet hetzelfde gestemd heeft in het Brexitreferendum, vraagt de therapeut. De ‘leave’-stem van de man toont volgens de vrouw dat hij een gesloten persoon is, de ‘remain’-stem van de vrouw toont volgens de man dat zij naïef is. Conclusie van de therapeut: ‘What’s interesting about both of these answers is that neither of you mentioned politics.’

Ziedaar het genie van Jonathan Coe: haarscherp fileert hij de sentimenten rond de Brexit (Brexit gaat minder om politiek, dan wel over persoonlijke identiteit) én weet zijn punt met typische Britse stiff upper lip-humor te maken.

Politieke literatuur
In het heetst van de Brexitstrijd een Brexitroman schrijven. Dan ben je maar beter uit het goede hout gesneden. En dat is Coe: net als het erom spant, weet hij boven zichzelf uit te stijgen. Via de plot en de handelingen van de personages laat Coe doorschemeren wat hij zelf van heel het Brexitgebeuren vindt – de schrijver behoort duidelijk tot het ‘remain’-kamp. Gelukkig is Coe een bijzonder begaafd romancier en geen gemankeerd pamflettist.

In deze Brexitroman dus geen holle uitvallen naar Nigel Farage of Boris Johnson. Wel is Klein Engeland voor Coe een instrument om op slimme wijze te duiden waarom de Britten stemden zoals ze stemden.

Voor het volledige programma van het Passa Porta Festival 2019: www.passaporta.be

Op de hoogte

Ontvang het laatste nieuws via onze nieuwsbrief