nieuws

Vandaag 80 jaar geleden: Leopold III op bezoek bij Hitler

Vandaag is het exact 80 jaar geleden dat koning der Belgen Leopold III op bezoek ging bij Hitler. Benieuwd hoe dat bezoek juist verliep? Bert Cornelis ontrafelt in Hitler en de Belgen Hitlers blik op ons land, en bespreekt onder andere dit bezoek. Speciaal voor deze dag lichten we alvast een tipje van de sluier:

 

19 november 1940
Leopold III, de koning der Belgen, stapt aan een villa in Berchtesgaden in een zwarte Mercedes en wordt door een chauffeur van Adolf Hitler naar diens buitenverblijf ‘De Berghof’ op de Obersalzberg in Berchtegaden gevoerd. De koning heeft zijn militair uniform aangetrokken, zoals het een krijgsgevangene past. Hij zal straks door de Führer worden ontvangen en hoopt van hem enkele garanties te krijgen voor zijn bezet land.

Leopold III is één van de Belgen die tot bij Hitler is geraakt. Hij is in het rijtje veruit de belangrijkste Belg die bij de Führer op de thee werd uitgenodigd, naast zijn zus Marie-José die al op 17 oktober mocht langskomen om de weg voor haar broer te bereiden.

De koning gaat niet alleen naar de Führer. Hij heeft minutieus zijn gezelschap uitgekozen: zijn militaire rechterhand, generaal Raoul Van Overstraeten, de gewezen Belgische ambassadeur in Berlijn, Jacques Davignon, vader van ‘Stevy’ Etienne Davignon, en de secretaris van de koning, Robert Capelle. Ook de Duitse adjudant Werner Kiewitz, de vertegenwoordiger en waakhond van Hitler in Laken, is van de partij.

Capelle en Davignon dragen hun jacquet, een zwarte herenjas met uitgesneden kragen. Koning Leopold is erg zenuwachtig en zijn gezelschap probeert hem gerust te stellen. In twee wagens van Hitler worden ze naar de Berghof gevoerd waar ze volgens Duitse pünktlichkeit om 15.00 uur aankomen. Ze rijden de lange oprijlaan op en stoppen beneden aan de marmeren trap.

Het bezoek verloopt zonder veel poeha: geen gebruikelijke SS-erewacht, maar slechts twee schildwachten; geen fotografen.

Het bezoek verloopt zonder veel poeha: geen gebruikelijke SS-erewacht, maar slechts twee schildwachten; geen fotografen. De koning wil geen publiciteit omdat hij het gênante van het bezoek aan de Duitse dictator inziet. Hij vreest dat de Belgen hem van collaboratie zullen beschuldigen. Hitler zelf heeft al sinds eind juni ingezien dat de Belgische koning hem niet voluit wil steunen en liever krijgsgevangene in Laken blijft. Voor hem wordt het een beleefdheidsbezoek. Dus ook de Führer heeft geen baat bij veel publiciteit.

“Ik heb respect voor u en uw dynastie”
Een twintigtal treden hoger wacht Hitler, samen met nog een zeven- of achttal andere Duitsers, onder wie de tolk Paul-Otto Schmidt, de adjudant van Hitler, Schmundt en een zestal NSDAP-getrouwen van de Führer. Hitler begroet de koning en zegt: “Ik ben verheugd kennis met u te maken, maar ik betreur dat het in pijnlijke omstandigheden geschiedt.” Hitler maakt ook nog een verwijzing naar Albert I, de vader van Leopold: “Ik heb respect voor u en uw dynastie omdat ik weet dat uw vader altijd eerlijk is geweest tegenover Duitsland.” Hitler schudt daarna uitdrukkelijk de hand van Davignon, die hij goed kent van zijn tijd voor de oorlog als ambassadeur in Berlijn.

Het gaat er wat stijf aan toe. Iedereen kijkt aandachtig rond om deze historische gebeurtenis op het netvlies vast te leggen. In de hal nemen de dienstbodes de kepie en de koppelriem van de koning in ontvangst. Hitler neemt Leopold en de tolk Schmidt mee naar de eerste verdieping, naar de werkkamer van de Führer. De muren zijn er bekleed met een houten lambrisering, in het midden staat een massief houten bureau, het tapijt is groen. Langs de zijwand staat een hoge ronde stenen kachel met mozaïektegels bekleed.

Hij wil de taal van de vijand niet gebruiken omdat dit hem tijdens het vertalen de tijd geeft om na te denken.

Leopold moet plaatsnemen op een kleine stoel, zonder rugleuning, niet echt aangenaam. Hij kan zijn benen niet strekken en zijn laarzen knellen. De Fürher zelf lijkt vermoeid, overspannen. De rest van het gezelschap wacht beneden in het grote salon, rond het enorme haardvuur en kan daar uit het bekende immense venster met uitzicht op de Beierse bergen kijken. Ze krijgen er thee van SS-jongens van 1.90 meter in een zwarte broek en wit jasje. Enkele Duitsers in het gezelschap drinken cognac.

Het gesprek tussen Hitler en Leopold duurt twee uur en veertig minuten. De koning spreekt het hele gesprek in het Frans. Hij wil de taal van de vijand niet gebruiken omdat dit hem tijdens het vertalen de tijd geeft om na te denken.

In Hitler en de Belgen lees je verder hoe het gesprek verliep, wat Leopold ervan dacht en of de Führer op zijn vragen wou ingaan.

Overzicht

Bert Cornelis

Hitler en de Belgen

Op 10 mei 1940 viel het Duitse leger van Adolf Hitler België binnen. Vier jaar lang werd België bezet. Waarom viel Hitler juist ons land aan? Welk beeld had hij van België? Welke toekomst zag hij voor de Belgen in zijn Groot-Germaanse Rijk? Hitler had grote twijfels over het politieke lot van de Belgen. Dit boek brengt zijn aarzelende houding volledig in beeld. Hij wachtte tot het einde, net voor de bevrijding begin september 1944, om België op te splitsen in een ‘Reichsgau Flandern’ en een ‘Reichsgau Wallonien’. Even dacht Hitler eraan om tijdens het Ardennen-offensief midden december 1944 België opnieuw te veroveren en zijn Belgiëpolitiek nieuw leven in te blazen. Dit alles mislukte en leidde tot zijn ondergang.

Bij het begin van de bezetting werd in België ernstig overwogen om met Hitler vrede te sluiten. Dat er zelfs in de hoogste koninklijke en politieke kringen over een mogelijk vredescompromis met nazi-Duitsland was nagedacht, was een vervelend gegeven waar in de naoorlogse zegeroes en tijdens de berechting van de collaboratie geen plaats voor was. Daarom is in de naoorlogse historische literatuur dit aspect van de Belgische geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog altijd onderbelicht gebleven. Dit boek gaat hier wel dieper op in.

En dan is er ten slotte nog het gedetailleerde relaas van alle Belgen die ooit door Hitler persoonlijk werden ontvangen - van koning Leopold III en zijn zus, prinses Marie-José, over ambassadeur Jacques Davignon tot de Waalse Rex-leider Léon Degrelle. Vaststelling daarbij: niet één vooraanstaande Vlaamse collaborateur kwam in de buurt van de Führer. En dit terwijl hij met zijn ‘Flamenpolitik’ de Vlamingen tegenover de Walen bevoordeelde?

Lees méér.

Op de hoogte

Ontvang het laatste nieuws via onze nieuwsbrief